Prachatai Podcast

ภาวิน มาลัยวงศ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง ตั้งประเด็นการสร้างอารยธรรมผ่านเรือนร่าง ร่างกายเปล่าเปลือยถูกให้ความหมายอย่างไรในทางวัฒนธรรม ทำไมเรารู้สึกอายถ้าต้องเปลือย ในขณะที่บางวัฒนธรรมไม่รู้สึกอายด้วยซ้ำ แต่กลับภูมิใจเมื่อได้เปิดเผยเนื้อตัวร่างกาย รีวิววัฒนธรรมความเปลือยในยุคโบราณอย่างกรีก โรมัน ยิว มุสลิม ชาวคริสต์ในยุคกลาง มาจนถึงยุคฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตุประเพทไทย #คือลือ

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และภาวิน มาลัยวงศ์ ชวนสำรวจตัวละครผู้พิการที่เริ่มมีบทบาทในวรรณกรรมอเมริกันตั้งแต่ครึ่งหลังศตวรรษที่ 19 พร้อมไปกับการขยายตัวของแนวคิดเสรีนิยมก้าวหน้าที่คำนึงถึงสิทธิของชนกลุ่มน้อย เพศหลากหลาย รวมถึงประเด็นคนพิการ

โดยเทปนี้รีวิวนิยาย Moby-Dick (1851) และบทบาทล่าวาฬของCaptain Ahab รวมทั้งนิยายThe Yellow Wallpaper (1892) ผลงานของ Charlotte Perkins Gilman ที่พูดถึงตัวละครที่มีอาการซึมเศร้าหลังคลอด ฯลฯ

#หมายเหตุประเพทไทย

รถพุ่มพวงหรือบรรดารถกระบะติดตู้ทึบ รวมทั้งรถมอเตอร์ไซค์พ่วงข้าง ซึ่งขายอาหารสด กับข้าวปรุงสุก และสรรพสินค้าต่างๆ ในพื้นที่ชานเมืองทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด รถพุ่มพวงที่ขยายตัวทั้งในช่วงเศรษฐกิจบูมในทศวรรษ 2530 และหลังวิกฤต “ต้มยำกุ้ง” ในทศวรรษ 2540 และอยู่ถึงปัจจุบันกำลังเผชิญความท้าทายอะไรบ้าง และจะอยู่รอดหรือไม่เมื่อเจอแอปพลิเคชันสั่งอาหาร บริการส่งอาหารและสินค้าจากร้านค้าปลีกยักษ์ ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย

#หมายเหตุประเพทไทย #รถกับข้าว

ชานันท์ ยอดหงษ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง อธิบายเรื่อง “วรรณคดีไทย” และ “วรรณกรรมไทย” ต่างกันและถูกแบ่งอย่างไรในสมัยสร้างชาติในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาจนถึงยุคปัจจุบัน ขณะเดียวกันพื้นที่วรรณกรรมภาษาชาติพันธุ์อย่างภาษามลายูและภาษาจีน รวมทั้งวรรณกรรมอีสาน ฯลฯ มีที่ทางในวรรรกรรมไทยอย่างไร ทั้งหมดนี้ติดตามในรายการหมายเหตุประเพทไทย

พร้อมแนะนำบทความ “ความคับแคบของนิยามและการแบ่งประเภทของวรรณกรรมไทยที่มีต่อวรรณกรรมภาษาชนกลุ่มน้อย" โดยทัศน์ธนิต ทองแดง เผยแพร่ใน วารสารหาดใหญ่วิชาการ 13(2) ก.ค. - ธ.ค. 2558

#หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดถึงการรับประทานอาหารและวิถีชีวิตที่หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์ หรือวีแกน ในรูปแบบที่ไม่เกี่ยวกับเหตุผลทางสุขภาพ หรือความเชื่อทางศาสนา (เช่น กินเจ ฯลฯ) แต่เกี่ยวข้องกับปรัชญา เมื่อ Peter Singer นักปรัชญาสำนักอรรถประโยชน์นิยม ไม่บริโภคเนื้อสัตว์ หลังได้พูดคุยกับนักวิทยาศาสตร์ รวมทั้งได้ข้อมูลเกี่ยวกับอุตสาหกรรมอาหารและปศุสัตว์ จนนำไปสู่งานเขียนของเขาอย่างเช่น Animal Liberation: A New Ethics for Our Treatment of Animals (1975) และ Why Vegan?: Eating Ethically (2020) ซึ่งส่งอิทธิพลมาถึงขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อปลดปล่อยสัตว์ด้วย ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย โดยต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และชานันท์ ยอดหงษ์

#วีแกน #หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ พูดคุยกับสฏฐภูมิ บุญมา อาจารย์พิเศษโครงการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จากกำเนิด "รามายณะ" ถึงวรรณคดี "รามเกียรติ์" จากอินเดียมาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และไทยได้อย่างไร ชุดอุดมการณ์ของรามเกียรติ์โดยเฉพาะเรื่องความจงรักภักดีต่อผู้นำมีความสำคัญอย่างไรต่อชนชั้นนำในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ โดยเฉพาะในด้านที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการปกครองรวมไปถึงคติเทวราชา

#หมายเหตุประเพทไทย #รามเกียรติ์

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี และชานันท์ ยอดหงษ์ เสนอเรื่องสิทธิในสิ่งแวดล้อม ซึ่งในต่างประเทศถูกรับรองหลัง “ปฏิญญาริโอว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและการพัฒนา” เมื่อปี 2535 และเริ่มปรากฏในรัฐธรรมนูญไทย ตั้งแต่ฉบับ 2540 และ 2550 อย่างไรก็ตามในรัฐธรรมนูญ 2560 ไม่ได้รับรองสิทธิชุมชนเท่ากับรัฐธรรมนูญก่อนหน้านี้ และเพิ่มบทบาทของรัฐมากขึ้นอีก ซึ่งจะยิ่งทำให้ภาคประชาสังคมมีสิทธิมีเสียงเบาบางลงที่จะทัดทาน หากรัฐมีการดำเนินโครงการที่จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

พร้อมแนะนำบทความ “สิทธิในสิ่งแวดล้อมในรัฐธรรมนูญของประเทศไทยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศ" โดยเขตไท ลังการ์พินธุ์ ตีพิมพ์ใน วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ปีที่ 10 ฉบับที่ 1 มกราคม-มิถุนายน 2560

#หมายเหตุประเพทไทย

ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และต่อศักดิ์ จินดาสุขศรี พูดถึงภาพยนตร์ The Platform (2019) ที่ฉายทาง Netflix ชวนพิจารณาตัวละครลักษณะต่างๆ ในภาพยนตร์ The Platform สภาพของคุก เงื่อนไขการแจกจ่ายอาหารที่แตกต่างกันตามลำดับชั้นที่นักโทษถูกส่งไปอยู่ ฯลฯ แล้วย้อนมองเรื่องธรรมชาติของมนุษย์ที่ไม่มีสภาพหรือนิยามตายตัว แต่กลับมีพลวัต เปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาตามสิ่งแวดล้อมและเงื่อนไขที่ต่างออกไปเป็น becoming มากกว่า being ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ภาวิน มาลัยวงศ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง ชวนดู Flee (2021) ภาพยนตร์การ์ตูนสารคดีที่ได้รางวัลจากเทศกาลภาพยนตร์ Sundance เรื่องราวสะท้อนชีวิตของอามีนและครอบครัวผู้ลี้ภัยภายหลังสงครามกลางเมืองในอัฟกานิสถาน

นอกจากนี้ Flee (2021) ยังเผยให้เห็นภาพบันทึกและประสบการณ์ของผู้มีความหลากหลายทางเพศจากสังคมที่ไม่ได้มีค่านิยมแบบโลกตะวันตก นอกจากนี้ภูมิหลังและประสบการณ์ชีวิตของอามีนที่ต้องย้ายถิ่นฐานออกมาจากอัฟกานิสถานออกไปยังประเทศที่สาม และเผชิญความไม่มั่นคง ความเสี่ยงที่จะถูกส่งกลับประเทศต้นทางอยู่ตลอดเวลา ยังกระทบกับตัวตนของเขา รวมไปถึงความสัมพันธ์กับคู่ชีวิตของเขาอีกด้วย

หลัง ‘ภาษากะเทย’ ปะทะ ‘ภาษาชายแท้’ กำลังฮิตในโลกออนไลน์ หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ภาวิน มาลัยวงศ์ และชานันท์ ยอดหงษ์ สืบหาที่มา ‘ภาษาลู’ ที่เริ่มใช้ในหมู่กระเทยช่วงทศวรรษ 1990s เป็นภาษาของกลุ่มวัฒนธรรมย่อย (subculture) ที่แต่เดิมใช้แบบเข้ารหัส เพื่อหลีกเร้นการรับรู้ของสังคมภายนอก ก่อนที่ภาษาลูจะกลายเป็นภาษาเปิด และแพร่หลายข้ามกลุ่มสังคมในยุคหลัง เมื่อเสรีภาพทางเพศคลี่คลาย และสิทธิความหลากหลายทางเพศได้รับการยอมรับ

นอกจากนี้ยังชวนอ่านผลงานของ ปุณยาพร รูปเขียน หัวข้อ “ลาภูลาษูซูแล: ภาษาลูกับการสร้างอัตลักษณ์ของกลุ่มกะเทย” (2562) ซึ่งเป็นรายงานการศึกษาเฉพาะบุคคล (Individual Study) ส่วนหนึ่งของหลักสูตรปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิต ภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

#หมายเหตุประเพทไทย #ภาษาลู