Prachatai Podcast

6 ตุลา, ปราบเสื้อแดงปี 53, ถีบลงเขาเผาลงถังแดง, ตากใบ, การซ้อมทรมานจนเสียชีวิตในค่ายทหาร, ตากใบ-กรือเซะ, ฆ่าตัดตอนในสงครามยาเสพติด มีสาเหตุการฆ่าที่แตกต่างกัน แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ ผู้กำหนดนโยบาย-ผู้สั่งการล้วนไม่เห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ของประชาชน มองไม่เห็นว่าคนที่ตายก็คือคน ที่มีสิทธิในชีวิต มีสิทธิตามกฎหมาย ต่อให้พวกเขาทำผิดจริงตามที่ผู้มีอำนาจกล่าวหา

พวกเขาก็สมควรได้รับความยุติธรรมตามกระบวนการตามกฎหมาย

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2022/03/97739

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

เรื่องหนึ่งที่อยู่ในใจผู้เขียนเสมอมา คือเรื่องราวของเด็กคนหนึ่งต้องนั่งรถประจำทางเข้ามาทำธุระในตัวเมืองศรีสะเกษ แล้วนั่งกลับบ้านที่ อ.ภูสิงห์ ระยะทางกว่า 80 กิโลเมตร วันนั้นด้วยอะไรก็แล้วแต่ ทำให้เขามาไม่ทันรถเที่ยวสุดท้าย คืนนั้นเขาจึงต้องนอนค้างคืนในสถานีขนส่งเพียงลำพังเพื่อรอรถเที่ยวแรกกลับบ้านในตอนเช้า (ยังมีครัวเรือนในประเทศนี้อีกมากที่ไม่มีกำลังจะซื้อรถ จ่ายค่าน้ำมัน และยังจำเป็นต้องพึ่งพาสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานอยู่) นี่คือชะตากรรมของคนไทยในชนบท ที่ยังต้องเผชิญอยู่ โดยที่คนกรุงเทพหรือแม้แต่คนชั้นกลางในเมือง ไม่มีวันที่จะเข้าใจ

นี่คือเรื่องราวในวัยเด็กของโดม อติเทพ จันทร์เทศ อดีตนักข่าว เดอะอีสานเรคคอร์ด ผู้ล่วงลับ และเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้เขียนเขียนบทความนี้ขึ้น

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2022/07/99597

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

นายครอง จันดาวงศ์ หรือครูครอง นับเป็นบุคคลที่ประวัติศาสตร์การเมืองไทยให้ความสนใจในฐานะวีรบุรุษประชาธิปไตยที่ต้องสิ้นชีวิตลงด้วยคำสั่งมาตรา 17 ในสมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรี มีงานศึกษาเส้นทางชีวิต บทบาทและอุดมการณ์ทางการเมืองของนายครองในฐานะนักการเมืองและนักต่อสู้ทั้งในเชิงหนังสือและบทความต่างๆ และยังมีภาพประวัติศาสตร์สำคัญของนายครองก็คือ ภาพการเดินเข้าสู่ลานประหารอย่างไม่เกรงกลัวพร้อมด้วยท่าทางยกมือเหมือนพูดอะไรบางอย่าง แต่ทว่ารูปถ่ายย่อมไม่มีเสียง คำพูดของนายครองจึงมีอยู่เพียงในเครื่องหมายคำพูดหรือเครื่องหมายอัญประกาศจากหลักฐานชิ้นต่างๆ ที่เล่าเรื่องราว

แต่ทว่าเมื่อสำรวจหลักฐานที่กล่าวถึงเหตุการณ์ก่อนนายครองจะถูกประหาร หรือที่สมัยนั้นเรียกว่า “ยิงเป้า” น่าสนใจว่า คำพูดของนายครองในเครื่องหมายอัญประกาศกลับมีความหลากหลาย ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงสนใจศึกษาหลักฐานที่ปรากฏการบันทึก เล่าเรื่อง หรือใส่คำพูดของนายครอง ที่ปรากฏในระหว่างช่องว่างของเครื่องหมายอัญประกาศ เพื่อแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายของประวัติศาสตร์คำพูดของนายครอง จันดาวงศ์ ในทางประวัติศาสตร์การเมืองไทย

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2018/09/78822

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ภาวิน มาลัยวงศ์ และชานันท์ ยอดหงษ์ อธิบายเรื่องจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ที่เริ่มต้นหลังการตัดสินคดีอาชญากรรมสงครามโลกครั้งที่ 2 กรณีห้องทดลองมนุษย์ของนาซี นำมาสู่ Nuremberg Code ที่การทดลองในมนุษย์ผู้ร่วมการทดลองต้องรับทราบและยินยอม

และอีกกรณีหนึ่ง เมื่อมีการร้องเรียนกรณีการทดลองรักษาโรคซิฟิลิสที่เมืองทัสคีกี สหรัฐอเมริกา ระหว่าง ค.ศ. 1932-1972 โดยผู้ร่วมการทดลองไม่ได้รับข้อมูลที่เพียงพอ นำมาสู่ Belmont Report การตั้งหลักจริยธรรมในการทดลองกับมนุษย์ ที่จะต้อง 1. เคารพในบุคคล 2. มีคุณประโยชน์ไม่ก่ออันตราย และ 3. หลักความยุติธรรม

ทั้งนี้หลักจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ถูกนำมาปรับใช้กับการวิจัยทางมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์อีกด้วย

ติดตามทั้งหมดได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย

หนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้เหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 เป็นที่รู้จักและอยู่ในความทรงจำของเราคือ พฤติกรรมที่โหดร้ายทารุณอย่างเหลือเชื่อในวันนั้น จนถึงวันนี้ เราคงได้เห็นภาพความโหดร้ายครั้งนั้นพอสมควรแล้ว แต่เรามักเข้าใจผิดว่าการกระทำอันน่ารังเกียจน่าขยะแขยงทั้งหลายเป็นสาเหตุให้คนเหล่านั้นเสียชีวิต

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2018/11/79622

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

ไม่มีใครรู้แน่ชัดว่าเกิดอะไรขึ้นวันนั้นที่ประตูแดง

บ้างว่าพวกเขาถูกฆ่าในโรงพัก ต้องล้างคราบเลือดในห้องสอบสวน ก่อนถูกพาร่างมาแขวนคอไว้ที่นี่ บ้างบอกว่ามีการซ้อมทรมานก่อนที่จะฆ่า บ้างเชื่อว่าวิญญาณของพวกเขาอาจยังอยู่ แต่ไม่ได้หลอกหลอนให้ใครหวาดกลัว

เดือนกันยายน 2519 ในช่วงกระแสขวาพิฆาตซ้าย ช่วงเวลาที่นักกิจกรรม นักศึกษา หรือนักวิชาการถูกทำร้ายและลอบสังหาร ในวันที่ 24 กันยายน วิชัย เกษศรีพงศ์ษาชาวบุรีรัมย์ และชุมพร ทุมไมยชาวอุบลราชธานี พนักงานการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคนครปฐมและนักเคลื่อนไหวทางการเมืองถูกฆ่าอย่างโหดเหี้ยมในสภาพลิ้นจุกปาก ศพถูกแขวนคออยู่ที่ประตูสีเทาอมฟ้าที่สนิมกัดกร่อนจนชาวบ้านแถวนั้นเรียกกันว่า ‘ประตูแดง’

ภาพความโหดเหี้ยมของการฆาตกรรมครั้งนี้ปรากฎเป็นข่าวใหญ่ในหนังสือพิมพ์แทบทุกฉบับ

จากนั้นนักศึกษาธรรมศาสตร์ได้แสดงละครเพื่อแสดงให้เห็นถึงความรุนแรงที่รัฐกระทำกับประชาชนที่รณรงค์ต่อต้านการกลับมาของเผด็จการถนอมประพาส โดยมีฉากแขวนคอเลียนแบบเหตุการณ์ที่ประตูแดง นำไปสู่การใส่ร้ายป้ายสีว่านักศึกษากระทำการหมิ่นพระบรมเดชานุภาพองค์รัชทายาท เนื่องจากใบหน้าของนักศึกษาที่แสดงเป็นคนถูกแขวนคอละม้ายคล้ายกับองค์รัชทายาท ซึ่งนำไปสู่เหตุการณ์รุนแรงวันที่ 6 ตุลาคม

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2019/06/83050

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

เพลงนี้ถูกแต่งขึ้นโดย พ.อ.บุญส่ง หักฤทธิ์ศึก ในปี 2518 ช่วงหลังเหตุการณ์ 14 ต.ค. 2516 ซึ่งช่วงหลังจากขบวนการนักศึกษาได้รับชัยชนะเหนือระบอบเผด็จการ สามารถโค่นล้มจอมพลถนอมและประภาสลงจากอำนาจได้ เกิดกระแสเบ่งบานทางประชาธิปไตย นักศึกษาและประชาชนเริ่มเปิดรับอุดมการณ์สังคมนิยม ทฤษฎีสังคมนิยมกลายเป็นอาวุธในการวิพากษ์สังคมไทยอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน โดยการวิเคราะห์และวิพากษ์สังคมไทยว่าเป็นสังคมชนชั้น ที่มีการกดขี่ขูดรีดกันอย่างรุนแรง ขณะที่ในประเทศเพื่อนบ้านมีการจัดตั้งกองกำลังคอมมิวนิสต์เพื่อเข้าชิงอำนาจรัฐ เพลงหนักแผ่นดิน จึงเป็นเพลงที่ทำหน้าที่ในฐานะเครื่องมือการต่อสู้ทางการเมืองเพื่อตอบโต้กระแสอุดมการณ์ทางการเมืองที่เกิดขึ้นในเวลานั้น

เนื้อหาในเพลงดังกล่าว ทำหน้าที่ในการสร้างกรอบจำกัดของความเป็นไทย พร้อมไปกับการสร้างศัตรูที่อยู่ร่วมในชาติเดียวกัน เช่น “คนใดใช้ชื่อไทยอยู่ กายก็ดูเหมือนไทยด้วยกัน ได้อาศัยโพธิ์ทองแผ่นดินของราชันย์ แต่ใจมันยังเฝ้าคิดทำลาย” , “คนใดคิดร้ายราวี ประเพณีของไทยไม่ต้องการเกื้อหนุนอคติ เชื่อลัทธิอันธพาล แพร่นำมันมาบ้านเมืองเรา”

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2019/02/81089

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

ในห้วงการสวรรคตของสมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธที่ 2 หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ภาวิน มาลัยวงศ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง อ่านสัญญะของตัวการ์ตูนน่ารักอย่างหมี Paddington ผ่านภาพยนตร์ “Ma’amalade sandwich Your Majesty?” ที่เผยแพร่ในช่วงฉลองการครองราชย์ครบ 70 ปีของควีนเอลิซาเบธที่ 2 ซึ่งเป็นที่มาของทวีตจากหมี Paddington “Thank you Ma’am for everything” หลังทราบข่าวการสวรรคตของพระองค์

ทั้งนี้นโยบายของอังกฤษเปิดรับผู้อพยพมาตั้งแต่ช่วงก่อนและหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และจนถึงรัชสมัยของควีนเอลิซาเบธที่ 2 อังกฤษยังคงมีนโยบายรับผู้อพยพจากพื้นที่ต่างๆ นอกจากนี้ยังสามารถอ่านแปลสัญญะและความหมายที่ซ่อนอยู่ในภาพยนตร์ดังกล่าวได้อย่างไรบ้าง ติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตุประเพทไทย #paddington

บทความนี้ไม่เป็นกลาง ผู้อ่านโปรดอ่านด้วยความระมัดระวังและตั้งแง่ เหตุการณ์ครบรอบ 18 ปี โศกนาฏกรรมกรือเซะ ผู้เขียนสังวรตัวเองว่ากำลังจะเขียนบทความในฐานะ “คนนอก” ดังนั้นจึงขอสงวนวิธีการนำเสนอเนื้อหาในลักษณะ “คิดแทน” “พูดแทน” เจ้าหน้าที่รัฐ ผู้เสียชีวิตและญาติของผู้เสียชีวิตในเหตุการณ์ เพราะการตีความของผู้เขียนอาจผิดพลาดคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริงเนื่องจากข้อจำกัดของผู้เขียนเอง[2] อย่างไรก็ดี หากมีบทสัมภาษณ์โดยตรงจากตัวความ ผู้เขียนจะหยิบยกนำมาเสนอเพื่อให้เข้าใจถึงนัยความสำคัญของวันที่ 28 เมษายนฯ มายิ่งขึ้น

หลังจากทบทวนวรรณกรรมเบื้องต้นเกี่ยวกับ “กรือเซะ” พบว่า วรรณกรรมหลักๆ ที่ถูกนำเสนอออกมาอาจแบ่งได้ 3 กลุ่ม ดังนี้ 1) ประวัติศาสตร์บาดแผลเหตุการณ์โศกนาฏกรรมกรือเซะ เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2547 2) ประวัติศาสตร์ความเป็นมาและความเชื่อที่เกาะเกี่ยวกับมัสยิดกรือเซะ และ 3) กรือเซะกับการกลายมาเป็นพื้นที่ทางสังคม การเมืองและวัฒนธรรม

ด้วยพันธะทางปฏิทินการครบรอบวันที่ 28 เมษายนฯ ผู้เขียนจึงเลือกที่จะให้ความสำคัญกับ 2 เรื่องหลักๆ กล่าวคือ เรื่องแรก เปิดบาดแผลทางประวัติศาสตร์บางส่วนขึ้นมาเพื่อให้เห็นว่าวันที่ 28 เมษายนฯ มีความสำคัญอย่างไร และ เรื่องที่สอง จินตนาการถึงการแปรเปลี่ยนจากศาสนสถานสู่การกลายมาเป็นพื้นที่ทางสังคม การเมืองและวัฒนธรรม ผู้เขียนหวังใจเป็นอย่างยิ่งว่างานเขียนฉบับนี้จะเป็นข้อต่อเล็กๆ ที่ช่วยต่อเติมให้เห็น “ชีวิต” ของผู้คนที่สัมพันธ์กับ “การมีชีวิต” ของกรือเซะควบคู่กันผ่านบทเรียนทางประวัติศาสตร์

อ่านทั้งหมดได้ที่: https://prachatai.com/journal/2022/05/98488

ประชาไท #อ่านให้ฟัง หยิบบทความที่น่าสนใจมาอ่านให้คุณฟัง แบบไม่ต้องอ่าน

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทองและมิ่ง ปัญหา ชวนอ่านพิพิธภัณฑ์ “พิพิธบางลำพู” ที่บอกเล่าประวัติศาสตร์ชุมชนเก่ารอบพระนคร ที่ประกอบขึ้นจากความหลากหลายของชาติพันธุ์ ภูมิปัญญา และวิถีชีวิต อย่างไรก็ตามพิพิธบางลำพูก็มีการเลือกจดจำ เลือกเน้นย้ำบางด้านของประวัติศาสตร์ ในขณะที่เรื่องเล่าเชิงความขัดแย้งอย่างศึก 13 ห้างบางลำพู “2499 อันธพาลครองเมือง” ก็ยังไม่มีพื้นที่ในพิพิธภัณฑ์ชุมชน

พร้อมแนะนำเรื่องเล่าเชิงความขัดแย้งและประวัติศาสตร์บาดแผลผ่านพิพิธภัณฑ์ กรณีคำอธิบายเรื่องการค้าทาสและแรงงานทาสที่ผลิตวัตถุดิบป้อนอุตสาหกรรมสิ่งทอ จากกรณีศึกษา International Slavery Museum ที่ลิเวอร์พูล และ Museum of Science and Industry ที่แมนเชสเตอร์ ฯลฯ

อ่านประกอบ “พิพิธบางลำพูกับแฟนตาซีชาตินิยม การสร้างการรับรู้และอารมณ์ความรู้สึก” โดย ธนวัฒน์ ปัญญานันท์ และนฤมล ธีรวัฒน์ เผยแพร่ใน วารสารมานุษยวิทยา ปีที่ 4 ฉบับที่ 2 (2021)

#หมายเหตุประเพทไทย #พิพิธภัณฑ์