Prachatai Podcast

แนะนำหนังสือของภาวิน มาลัยวงศ์ “6 ทศวรรษของเควียร์ในภาพยนตร์: จากผู้ทำลายกลายเป็นผู้สร้าง (ครอบครัว)” โดยเป็นการรีวิวและวิจารณ์ “ภาพยนตร์เควียร์” จำนวน 9 เรื่อง ตลอดจนการนำเสนอภาพแทนความเป็นเควียร์ของภาพยนตร์ในห้วงปี ค.ศ. 1961 ถึง 2021

เริ่มจากการที่ต้องซ่อนเร้นตัวตนความเป็นเควียร์เพื่อให้พ้นจากการถูกข่มขู่อย่างในภาพยนตร์ Victim (1961) มาจนถึงภาพยนตร์ล่าสุดอย่าง Elisa & Marcela (2019) ที่ย้อนเล่ากรณีคู่รักเพศหญิงในสเปนที่ปลอมตัวเพื่อเข้าพิธีแต่งงานเมื่อ ค.ศ. 1901 ว่าคู่รักเพศเดียวกันต้องเสียสละอะไรบ้างเพื่อให้ได้สิ่งที่เรียกว่า “ครอบครัว” แบบคู่รักต่างเพศ ฯลฯ

ซึ่งการนำเสนอภาพแทนความเป็นเควียร์เหล่านี้มีความเปลี่ยนแปลงไปในแต่ละทศวรรษ สอดคล้องไปกับการเกิดขึ้นของขบวนการเรียกร้องสิทธิของคนรักเพศเดียวกัน

#หมายเหตประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ ภาวิน มาลัยวงษ์ และติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง แนะนำบทความของวิจิตร ประพงษ์ เรื่อง “แรงงานอารมณ์หนุ่มข้ามชาติ: การต่อรองความเป็นชายและการสั่นคลอนความหมายอาชีพขายบริการทางเพศ” ที่เปิดเผยให้เห็นถึง “สภาวะลับลอบ” ของแรงงานข้ามชาติที่เชียงใหม่ ซึ่งส่วนหนึ่งประกอบอาชีพ “แรงงานอารมณ์” อยู่ในอุตสาหกรรมบริการทางเพศ ทั้งนี้ปัญหาที่แรงงานอารมณ์เผชิญ และการต่อรองบทบาททางเพศในเงื่อนไข “ชายแท้” “MSM” ที่ต้องดีลกับลูกค้านั้นเป็นอย่างไรติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตประเพทไทย #ชายแท #ชายขอบ

ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และชานันท์ ยอดหงษ์ เสนอเรื่องอวัยวะเพศชายกับมุมมองศึกษาทางสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยา ที่บทสนทนาเรื่องเหล่านี้อาจถูกมองว่าวิปริตหรือลามก แต่ในทางสังคมศาสตร์เรื่องของอวัยวะเพศชายมีความเกี่ยวข้องกับค่านิยมทางสังคมต่างๆ เริ่มจากยุคโบราณ จนถึงยุคปัจจุบัน

การผูกอวัยวะเพศเข้ากับแนวคิดชายเป็นใหญ่และการครองอำนาจเหนือ แม้กระทั่งสร้างคำอธิบายในการศึกษาทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ขณะเดียวกันแนวคิดสตรีนิยมในทศวรรษหลังๆ เสนอด้วยว่าอวัยวะเพศชายไม่จำเป็นต้องอยู่ในสมการของความสุขทางเพศ  ฯลฯ

ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตประเพทไทย #เพศวถี #พรโต

ชานันท์ ยอดหงษ์ และเคท ครั้งพิบูลย์ พูดถึงกฎหมายจารีตอีสานและการควบคุมผู้ชาย ทั้งนี้นอกจากกฎหมายในยุคจารีตอีสานรวมทั้งฮีตคองต่างๆ ที่มุ่งควบคุมพฤติกรรม และมีความคาดหวังต่อเพศชายให้มีหน้าที่ต่อครอบครัวและสังคมแล้ว กฎหมายจารีตอีสานยังควบคุมการใช้ทรัพยากร

อย่างการให้ประโยชน์ครอบครองที่ดินแก่ผู้หักร้างถางผง ให้สิทธิผู้ดักจับสัตว์น้ำก่อนผู้อื่น และที่สำคัญที่สุดยังมุ่งปกป้องผลประโยชน์ของชนชั้นนำ เจ้าเมืองท้องถิ่น ซึ่งสะท้อนผ่านกฎหมายเกณฑ์แรงงาน การเกณฑ์ไพร่ไปรบ การสักเลกและการส่งส่วย ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ

#หมายเหตประเพทไทย #อสาน

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้รีวิวภาพยนตร์ Black Panther: Wakanda Forever ในมุมมองวรรณกรรมยุคหลังอาณานิคมว่าผู้สร้าง Black Panther ผูกวรรณกรรมแบบแอฟริกันอนาคตนิยม (Afrofuturism) เข้ากับประวัติศาสตร์คนดำ การค้าทาส และการปฏิวัติเฮติอย่างไร

นอกจากนี้ภายหลังความตายของ T'Challa ยังมีบทบาทที่ท้ายสำหรับผู้สืบทอดอย่างเจ้าหญิง Shuri รวมทั้งเจ้าชายน้อย T'Challa ที่ 2 อีกด้วย ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทยโดย ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และมิ่ง ปัญหา

#หมายเหตุประเพทไทย #wakandaforever

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ติณณภพจ์ สินสมบูรณ์ทอง และมิ่ง ปัญหา ชวนรีวิว “ลายกินรี” อ่านพล็อตนิยายสืบสวนย้อนยุคไปในสมัยสมเด็จพระนารายณ์ที่ให้บทบาท “แม่หญิงพุดซ้อน” มีความรู้ทางการแพทย์และคลี่คลายคดีฆาตกรรม “กปิตันฌอง” ที่ถูกพบเสียชีวิตอยู่ในน้ำ

อย่างไรก็ตามเนื้อหาของ “ลายกินรี” ทั้งในฉบับละครโทรทัศน์และนิยาย ก็อยู่กับบรรยากาศความหวาดกลัวอิทธิพลตะวันตก ความจำเป็นที่ต้องรักษาอำนาจอธิปไตยและอำนาจของกษัตริย์ รวมทั้งภาวะหวาดกลัวคนรักเพศเดียวกันที่เกิดขึ้นอย่างคู่ขนานในนิยาย พร้อมข้อเสนอส่งท้ายว่า “ลายกินรี” ไม่น่าใช่วรรณกรรมแบบหลังอาณานิคม (Postcolonial Writing) หากเป็นวรรณกรรมที่ยอมสยบต่อจักรวรรดินิยมภายในมากกว่า

#ลายกินรี #หมายเหตุประเพทไทย

จากกรณีเจ้าหน้าที่ตำรวจตรวจยึดชุดเกมการ์ด Patani Colonial Territory จากร้านกาแฟในตลาดบันนังสตา เมื่อพฤศจิกายน 2565 ที่ผ่านมา หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้ชานันท์ ยอดหงษ์ และภาวิน มาลัยวงศ์ พูดถึงสิ่งที่อยู่นอกประวัติศาสตร์ฉบับทางการ อย่างตำนาน เรื่องเล่า ซึ่งมีหลายกรณีเรื่องเล่ากลายเป็นสิ่งที่มีพลังอำนาจ เพราะถูกขยายความ ถูกเล่าโดยชุมชนจนน่าเชื่อถือกว่าสิ่งที่เคยเกิดขึ้น

ทั้งนี้รัฐมักทรงพลังอำนาจในการจัดการความทรงจำ และช่ำชองเป็นพิเศษกับการเลือกทำให้เชื่อบางสิ่ง และเลือกที่จะหลงลืมบางอย่าง อย่างไรก็ตามก็ไม่เป็นเช่นนี้เสมอไป เพราะชุมชนผู้ถูกกระทำเองก็ตอบโต้ผ่านเรื่องเล่า เพื่อทำให้เรื่องราวของตนไม่ถูกลืมเช่นกัน

#หมายเหตุประเพทไทย #เกมการ์ด

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดคุยกับพจนก กาญจนจันทร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เรื่อง Museum Culture หรือวัฒนธรรมพิพิธภัณฑ์ซึ่งมีจุดกำเนิดในโลกตะวันตกว่าก่อรูปก่อร่างขึ้นในสังคมไทยอย่างไร

การเปลี่ยนผ่านจากสถานที่จัดแสดงวัตถุโบราณของชนชั้นนำ ได้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ที่เป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับสาธารณะได้อย่างไร รวมทั้งประเด็น “หน้าบ้าน” “หลังบ้าน” ของพิพิธภัณฑ์ว่าควรเน้นจุดไหน และสิ่งที่ถูกใจนักพิพิธภัณฑ์ศึกษาแต่อาจขัดใจนักโบราณคดีนั้นคืออไร ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการหมายเหตุประเพทไทย

#หมายเหตุประเพทไทย

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์ต้อนรับปีใหม่ พูดถึงมุ้งหรือกลุ่มการเมืองอย่างไม่เป็นทางการที่ประกอบกันอยู่ในพรรคการเมือง ทำไมจึงเข้มแข็งกว่าสถาบันทางการอย่างพรรคการเมือง

พร้อมแนะนำงานวิจัย “Faction Politics in an Interrupted Democracy: the Case of Thailand” โดยพอล แชมเบอร์ส และนภิสา ไวฑูรเกียรติ ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Current Southeast Asian Affairs, 2020, Vol. 39(1) ซึ่งชี้ให้เห็นว่าปัจจัยแทรกแซงอย่างรัฐประหาร การยกเลิก/ยกร่างรัฐธรรมนูญ ยุบพรรค แก้ไขกติกา นอกจากมีผลทำให้การพัฒนาประชาธิปไตยชะงักงันแล้ว ยังกระทบกับความเข้มแข็งของพรรคการเมือง จนทำให้มุ้งหรือกลุ่มการเมืองเฟื่องฟู ทั้งหมดนี้ติดตามได้ในรายการ #หมายเหตุประเพทไทย

#เลือกตั้ง66

หมายเหตุประเพทไทยสัปดาห์นี้พูดคุยกับพจนก กาญจนจันทร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจำคณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ถึงกำเนิดวิชาโบราณคดี จากการสะสมครอบครองสิ่งของในอดีตโดยผู้มีอำนาจหรือเจ้าอาณานิคม ไปสู่คำอธิบายทางวิชาการเพื่อศึกษาและอธิบายสังคมมนุษย์ในยุคอดีตอันไกลโพ้นได้อย่างไร

พร้อมอธิบายกำเนิดของงานศึกษาทางโบราณคดีในไทย นับตั้งแต่ยุคค้นพบหลักศิลาจารึก โบราณคดีสโมสร จนถึงกำเนิดกรมศิลปากรว่ารัฐไทยใช้ประโยชน์จากประวัติศาสตร์และโบราณคดีอย่างไร รวมทั้งขอแก้ข่าวเรื่องนักโบราณคดีไม่จำเป็นต้องส่องพระเครื่องแม่นเหมือนเซียนพระเสมอไป

#หมายเหตุประเพทไทย